Reklama


Reklama

Szczycieńscy rzemieślnicy (cz 1.)


Od stuleci rzemiosło jest nieodłącznym elementem tworzenia się właściwie każdej społeczności. Na naszych terenach na podstawie zachowanych dokumentów i artefaktów, jako pierwsze rozwinęło się kowalstwo i hutnictwo, do których z czasem dołączyło m.in. bednarstwo, garncarstwo, piekarnictwo, piwowarstwo oraz szewstwo i krawiectwo.



Władca i rzemieślnicy

 

„Z łaski bożej my, Jan Zygmunt, margraf Brandenburgii, Świętego Cesarstwa Rzymskiego skarbnik i Wielki Książę Pruski etc., wszem i wobec, a także każdemu z osobna, następcom rzemieślników naszego miasteczka Ortelsburg, parającym się pracą młotem i o utrzymanie ładu i porządku w swoich warsztatach dbającym następujące artykuły do spełnienia, które dobru miasteczka i społeczności całej służyć powinny, łaskawie zatwierdzamy” czytamy w akcie nadanym na początku XVII wieku dla szczycieńskich rzemieślników, a przede wszystkim kowalom.

 

Dokument nadany dla szczycieńskich rzemieślników przez elektora brandenburskiego jasno określa powinności, jakie powinien spełniać każdy z wymienionych w nim rzemieślników. I tak na przykład cech kowalski był podzielony na aż na siedem rodzajów: kowala prostego, kowala drobnego, kowala iglarza, złotnika, artystę oraz zajmującego się produkcją drutu oraz metalowych butelek i ponadto noży. Nie sposób opisać, jakie na każdym z nich spoczywały powinności, jednak kilku z nich pozwolę wymienić.

 

Trudy egzaminu

 

Kowal prosty na swoim warsztacie powinien był posiadać obowiązkowo dwie siekiery i podkowy. Na specjaliście od noży spoczywał dodatkowy obowiązek wykuwania i produkcji różnego rodzaju zasuw, strzemion, ostróg i innej stalowej galanterii. Kowal od igieł „był zobowiązany wykonać dużych i małych igieł” w podanej oczywiście określonej ilości. Na kowalu złotniku spoczywał natomiast obowiązek produkcji wyrobów ze złota - kielichów i drobnych przedmiotów ozdobnych.

 

Najbardziej szczegółowo jest opisany kowal artysta oraz obowiązki spoczywające na czeladniku podczas egzaminu, uprawniającego do wstąpienia do cechu szczycieńskich rzemieślników. Kandydat na takiego czeladnika miał za zadanie wykuć dwie sztuki jakiegoś bliżej nie sprecyzowanego w dokumencie dzieła, a jego pracę miało nadzorować i oceniać dwóch starszych cechu, którym był winien serwować piwo tak długo, ile czasu zajmie mu wykucie jego dzieł. Ale na tym nie koniec.

 

Do specjalnej komisji, oceniającej jego pracę, był powoływany również i burmistrz jeszcze wówczas miasteczka Szczytno. Na zakończenie egzaminu, według zapisków dokumentu, czeladnik miał obowiązek zafundować swoim egzaminatorom w karczmie dobry posiłek i beczułkę piwa.

 

Podobnie rzecz się przedstawiała w przypadku egzaminu czeladniczego u kowala prostego. Jeśli kandydat swoje dzieło wykonał w sposób nieudolny, miał jeszcze jedną szansę. Wolno mu było wówczas rozpalić ogień w palenisku już od godzinie trzeciej nad ranem i swoją kolejną pracę wykuwać do godziny czwartej po południu. Jeśli praca nie była wykonana poprawnie i wymagała stosownych do zdania egzaminu poprawek, nadzorujący czynności mistrz kowalski mógł wydłużyć czas o godzinę.


Reklama

 

Również i w tym przypadku egzamin nadzorowało dwóch mistrzów kowalskich, z których jeden musiał być znawcą kowalstwa prostego, natomiast drugi – drobnego. Zdający egzamin był zobowiązany zapewnić im szynkę i piwo. Jeśli egzamin znacznie się wydłużył, był przekładany na następny dzień i w tym przypadku przyszły czeladnik musiał zapewnić swoim mistrzom takie same wyżywianie, jak dzień wcześniej.

 

W obydwóch przypadkach, po pozytywnym zaliczeniu przez czeladnika egzaminu, tenże był zobowiązany przepracować u swojego mistrza dokładnie rok i jeden dzień i dopiero wówczas mógł otworzyć, oczywiście za zgodą starszych cechu, swój warsztat.

 

 

Odlewnik, pasiarz i inni

 

W omawianym dokumencie jest również bardzo ważny zapisek, który w bardzo jasny sposób określa zakres obowiązków wynikających z wykonywanego rzemiosła. Stolarz powinien zajmować się wyrobem stołów oraz szaf i desek do warcabów, a do zadań cynownika należał wyrób naczyń stołowych oraz cynowych butelek z zakrętkami.

 

Był wówczas w Szczytnie i mosiężnik, na którym spoczywał obowiązek wykonania obowiązkowo lichtarzy do kościoła na dziesięć świec oraz kolczyków dla kobiet i rzemieślników, bo w tym drugim przypadku każdy wędrowny i nie zawsze piśmienny wówczas rzemieślnik winien był go nosić w lewych uchu, jako symbol posiadanego dyplomu i wykonywanego przez siebie fachu.

 

Nie brakowało wówczas w Szczytnie rzemieślników o rzadkich specjalnościach. Był na przykład wykonawca ozdobnych i prostych pasów dla kobiet i mężczyzn, który trudnił się jeszcze dodatkowo wyrobem klamer do tych pasów. Był też i jedyny siodlarz, który zajmował się produkcją siodeł ozdobnych i prostych, natomiast produkcją uprzęży dla koni zajmował się wówczas w Szczytnie rymarz, a pochwami i futerałami do mieczy – kowal drobny. Do zadań jedynego odlewnika miedzi należała produkcja kuchennych moździerzy, tygli i naczyń.

 

Cech i rodzina

 

Wykonywanie wówczas jakiegokolwiek rzemiosła nie było sprawą łatwą. Warunki szczegółowo regulował wewnętrzny kodeks każdego cechu, wkraczający nawet w osobiste aspekty życia rzemieślników. Każdy ożenek wewnątrz struktur społecznych cechu był nazywając to współcześnie – pod ścisłym nadzorem. Bywało, że syn mistrza stolarskiego zapałał miłością do córki mistrza kowalskiego. Jeśli za porozumieniem nie tylko młodych, ale przede wszystkim ich rodziców, doszło do ożenku, to na panu młodym spoczywał bezwzględny obowiązek spłodzenia w ciągu roku dziecka.

 

Niestety, ale w dokumencie nie ma zapisku, jakie inne działania były powzięte w przypadku, gdyby to się nie udało. Jeśli się powiodło i urodziło się dziecko, to syn mistrza i ojciec dziecka stawał się automatycznie pełnoprawnym członkiem cechu i obywatelem rozwijającego się wówczas miasteczka Szczytno. Spoczywał na nim również i obowiązek obdarowania swojego rodzeństwa prezentami oraz najważniejszą w tym wszystkim czynnością krótko po narodzeniu dziecka, było zapalenie odpowiedniej liczby świec w szczycieńskim kościele.

Reklama

 

Gdy dany mistrz cechu miał kilku synów, a najstarszy z nich nie chciał przejąć ojcowskiego warsztatu, to obowiązek ten spoczywał na kolejnych potomkach. Poważny problem rodził się wówczas, gdy żaden z synów nie chciał kontynuować rzemiosła swojego ojca, bo w cechowym kodeksie figurował zapis, który kategorycznie zabraniał sprzedanie warsztatu innym, obcym osobom. Z czasem zapis ten nieco zliberalizowano i warsztat mógł przejmować zięć mistrza, pod warunkiem, że wykonywał takie same rzemiosło.

 

Rzemieślnicza jurysdykcja

 

Oprócz typowo cechowych postanowień, ustaleń i wykładni egzaminacyjnej, szczycieńscy rzemieślnicy posiadali również swojej wewnętrzne prawo. Z jednego z punktów dowiadujemy się m.in. że gdy jeden z rzemieślników źle wypowiada się na temat innych, a takie działania mogłyby im zaszkodzić, winien starszym cechu wyjaśnić i udowodnić swoje postępowanie, a w przypadku niczym nieuzasadnionych pomówień był pozbawiany prawa wykonywania swojego rzemiosła.

 

Pod rygorem kary zabronione było „podbieranie” czeladników z innych warsztatów o tym samym profilu. Jeśli jednak doszłoby do takiego zdarzenia, to dany rzemieślnik winien był przekazać poszkodowanemu w ramach zadośćuczynienia pół beczki piwa i około kilograma wosku pszczelego.

 

Szczycieńscy rzemieślnicy skrzętnie pilnowali, aby nikt z zewnątrz nie zaszkodził ich interesom. Pomimo bram wjazdowych do przyszłego miasta, na których uiszczano tzw. myto (opłata pozwalająca na wjazd do miasteczka oraz jednodniowy handel w czasie jarmarków), zabraniano swoim rzemieślnikom robienia sprawunków i kupowania towarów u innych spoza szczycieńskiego cechu.

 

Wiadomo, że alkohol różnie działa na człowieka. Jedni po jego spożyciu są spokojni, a u innych wzbudza on agresję, która mogła prowadzić do bójek. I w tym przypadku wewnętrzne prawo szczycieńskich rzemieślników również to regulowało w odpowiedni sposób. Zapis w elektorskim dokumencie zabraniał szczycieńskim rzemieślnikom zabierania do karczmy broni. Dotyczyło to jednak wyłącznie przypadku, gdy znajdowało się w niej kilku członków cechu. Jeśli ktoś złamał ten zapis i zabrał ze sobą jednak do karczmy broń, był poddany karze grzywny w wysokości 6 fenigów.



Komentarze do artykułu

Napisz

Reklama


Komentarze

  • Centrum Usług Sąsiedzkich - po zakupy lub na spacer z psami
    180 tys.? Brawo Gmina, kompromitacją było by nie wziąć takiej kasy.

    Rychu


    2020-12-01 20:12:42
  • Nie zatrzymał się do kontroli drogowej, bo… był nietrzeźwy
    debil

    w4567


    2020-12-01 14:25:28
  • OSP Płozy z nową torbą medyczną
    Kolejna relacja z aktywności Pana Żuchowskiego, gdzie znów maseczka na brodzie i szyi (wcześniej wizytowanie szpitala powiatowego oraz uroczystości przy pomniku z okazji 11 listopada). Czy nie ma nikogo, kto by mu powiedział o kompromitowaniu siebie? Na co liczy z tak żenującą, anty-społeczną postawą?!

    obserwator


    2020-11-30 23:56:03
  • Centrum Usług Sąsiedzkich - po zakupy lub na spacer z psami
    I już chwalić się, ale czym? Kompromitacją! Działania w ciągu prawie 2 miesięcy dla kilkunastu osób z programu za ponad 180tys., to w ogóle wstyd przyznawać się do tego!!! Do tego te łapki na fejsie dawane przez samych urzędników w godzinach pracy! Pani Sekretarz: kiedy przestaniecie być żałośni? Kompromitacja na cały Powiat!

    pawełek


    2020-11-30 23:54:45
  • OSP Płozy z nową torbą medyczną
    Słuchaj obrońco \"dobrej zmiany\", tobie już pewnie ciemny wór na głowę założyli i nic nie widzisz i nic nie słyszysz i błądzisz po omacku!!!!!

    !!!!! do Do


    2020-11-30 22:35:40
  • 2-lecie ratuszowych rządów Krzysztofa Mańkowskiego (rozmowa)
    Ja osobiście zachęcam do analizy rządów D. Górskiej, które trwały 12. lat, a wcześniej jeszcze 4. lata jako wiceburmistrza. To jest 16 lat! I Co wtedy zostało załatwione? To tak dużo lat... Jak ta władza (również radni) je wykorzystali?

    Nikt


    2020-11-30 20:43:25
  • OSP Płozy z nową torbą medyczną
    Uważaj , bo ciebie puszczą bez wora.

    Do !!!!!


    2020-11-30 17:44:00
  • 2-lecie ratuszowych rządów Krzysztofa Mańkowskiego (rozmowa)
    Jeżeli chodzi o gródki działkowe to może zrobi Pan to co może! Dziś tylko dwa ogrody są uwzględnione w Planach zagospodarowania przestrzennego. Pozostałe dla których nie ma planu w studium są częściowo na terenach przeznaczonych pod zabudowę (wielorodzinną czy mieszkalno usługową jak te na ul. Pasymskiej. Najwyższy czas zabrać się do roboty i chociaż zmienić studium aby nikomu nie przyszło do głowy aby to zmieniać. Chyba że ma Pan na ten temat inne zdanie?

    teresa


    2020-11-30 14:31:37
  • 2-lecie ratuszowych rządów Krzysztofa Mańkowskiego (rozmowa)
    Zachęcam do obejrzenia na kanale you toube relacji z dni i nocy Szczytna np z lat 1996 i 1998 wtedy mit o apolityczności Burmistrza trochę blaknie. Potem pamiętać trzeba, że Burmistrz jest dobry ale tylko w podkradaniu pomysłów innym osobom a znacznie gorzej z ich realizacją. Dziwne stanowiska dla wędkarzy rozebrać, przeprosić i zrobić porządnie, Może ładne drewniane, mniej a dobrze aby nie było wstydu!. Jeżeli parking na Pl. Juranda to Panie Burmistrzu proszę pamiętać, że kierowcy też są mieszkańcami tego miasta i trzeba o nich pamiętać. Co do innych pomysłów to najważniejsze niech Pan będzie trochę wizjonerem, niech się Pan nie boi marzyć! Co to za deptak (czyt. starówka) w kierunku jeziora? Kolejne miejsce na wypoczynek, spacery a nie na rozwijanie miasta :) Niech się Pan nie dziwi, że mieszkańcy myślą raczej o swojej najbliższej okolicy. Jest na to rozwiązanie, skuteczne a co za tym idzie rozwiązanie które bardzo aktywizuje i włącza tych mieszkańców w życie miasta. Jakie? Dużo zapożyczył Pan podczas kampanii to może warto niech Pan jeszcze przypomni sobie co proponowali także inni. Na tym etapie już nikt nie będzie czynił zarzutu. ma Pan jeszcze trochę czasu więc jeszcze wiele można zrobić. Powodzenia!!!

    mieszkaniec


    2020-11-30 14:09:11
  • OSP Płozy z nową torbą medyczną
    Typowe dla PiS-u, straż puszcza z torbami tak jak cały kraj!

    !!!!!


    2020-11-30 12:25:42