Środa, 15 Sierpień, Imieniny: Alfreda, Maksymiliana, Selmy -
Jesteś świadkiem jakiegoś wydarzenia? NAPISZ O TYM

Szczycieńskie losy Mazurów - Erwin Syska cz. 4

- Teraz stoimy przed jaskinią, z której napadł na nas faszystowski agresor. Zatrzymamy się dopiero wtedy, kiedy zrobimy porządek. Nie będzie litości dla nikogo. Kraj faszystów musi przemienić się w pustynię. - Taką informację, a raczej rozkaz wydał swoim żołnierzom w momencie wkroczenia do Prus Wschodnich dowódca 3. Frontu Białoruskiego generał Iwan Czerniachowski. Krasnoarmiejcy gwałcili, podpalali i rabowali, odpłacając się tym samym za okrucieństwa popełniane przez Niemców w Związku Radzieckim.



Wróg u bram

 

Mieszkańcy Prus Wschodnich na ogół zdawali sobie sprawę ze zbrodni SS i Wehrmachtu popełnianych na terenie Związku Radzieckiego. Najczęściej dowiadywali się o tym od przyjeżdżających na urlopy ojców, synów i braci. Pod koniec 1944 roku mieli pełną świadomość i obawy przed zbliżającą się Armią Czerwoną, która weźmie odwet za działania Niemców na terenie ich ojczyzny.

 

Prusy Wschodnie był pierwszym niemieckim obszarem, zajętym przez Armię Czerwoną w jej marszu na Berlin.

 

Ofiarami represji ze strony krasnoarmiejców była przede wszystkim ludność cywilna. Sowieci nie rozróżniali Mazurów i Warmiaków. Dla nich wszyscy byli Niemcami.

 

W swych odezwach do żołnierzy radzieckich, pisarz i korespondent wojenny Ilja Erenburg nawoływał: - Nie licz dni, nie licz kilometrów, licz jedynie trupy Niemców, których zabiłeś. Zabijaj Niemców - o to modli się twoja matka. Zabijaj Niemców - do tego wzywa cię Rosja. Nie wahaj się. Nie przepuszczaj okazji. Zabijaj.

Morderstwa, gwałty, pobicia, podpalenia, szaber były na porządku dziennym z cichym przyzwoleniem ze strony radzieckiej komendantury wojskowej.

 

Ucieczka z Prus

 

- W momencie ewakuacji ludności z Prus Wschodnich, my znajdowaliśmy się w dość bezpiecznym regionie Niemiec, nieopodal Magdeburga, natomiast rodzice przebywali nadal w Wałach. Chociaż ojciec wręcz w perfekcyjny sposób przygotował się do ucieczki, to nie udało mu się jej zrealizować w taki sposób, w jaki zaplanował.

 

 

Takim wozem uciekali rodzice Erwina Syski z Prus Wschodnich

 

 

Jak opowiada pan Erwin, w trakcie ucieczki na odcinku pomiędzy Elblągiem a Gdańskiem kolumna uciekinierów, w której znajdowali się również i jego rodzice została oskrzydlona przez nacierających na siebie żołnierzy radzieckich i niemieckich. Ojciec Erwina widząc zagrożenie, postanowił zjechać na bok i znaleźć schronienie w jakimkolwiek gospodarstwie. Nie więcej niż kilometr od drogi znalazł opuszczone gospodarstwo, w którym mógł napoić i nakarmić strudzone podróżą zwierzęta. Nie przewidział jednak, że nieopodal gospodarstwa będą się toczyć zaciekłe walki. – Mój ojciec opowiadał, że w ciągu zaledwie jednego dnia to miejsce przechodziło trzykrotnie z rąk niemieckich w radzieckie i na odwrót.

 

Niebezpieczny mundur

 

Po dwóch dniach czerwonoarmistom udało się w tej części Żuław pokonać Niemców. Do gospodarstwa, w którym przebywali rodzice Erwina wpadli krasnoarmiejcy. – Ze wspomnień ojca dowiedziałem się, że pierwsze co zrobili, to skrzętnie przeszukali cały dom w poszukiwaniu czegokolwiek, co nadawałoby się do zjedzenia. Moich rodziców wraz z towarzyszącymi im Sonią i Mikołajem, zamknęli w jednym z pomieszczeń gospodarskich. Po splądrowaniu domu, wzięli się za pakunki i tobołki, które przewozili moi rodzice na wozie.

 

- Przez brak zdrowego rozsądku mojej ciotki, która mieszkała w Wałach, rodzice mogli stracić życie. Jak opowiada pan Erwin, sowieci wyciągali kolejno wszystkie walizy i tobołki z wozu, po czym wysypywali ich zawartość na ziemię. W pewnym momencie z jednego z worków wypadł czarny mundur wojskowy. Radzieccy żołnierze zdębieli, ponieważ na patkach munduru widniały czaszki, które kojarzyły im się jednoznacznie tylko z SS i Gestapo.

 

- Ruszyli w kierunku pomieszczenia, w którym byli zamknięci moi rodzice. Uderzeniami kolb karabinów i licznymi kopniakami, wszyscy przetrzymywani zostali wypędzeni na środek podwórza. Najstarszy szarżą wśród czerwonoarmistów wykrzyknął, że daje dwie minuty czasu na to, aby ujawnił się właściciel munduru, a jeśli tego nie zrobi, to wszyscy zostaną rozstrzelani. Matka Erwina zaczęła krzyczeć i prosić po niemiecku sowietów o litość, co tylko rozsierdziło ich jeszcze bardziej.

 

Pomoc Soni

 

Całą sytuację zdołała uratować Sonia, która bardzo biegle znała język rosyjski. – Powiedziała, że wraz z Mikołajem są robotnikami przymusowymi i pracowali u moich rodziców, a mój ojciec ze względu na stałe kalectwo był niezdolny do służby w armii. O dziwo, ale czerwonoarmiści dali wiarę słowom Sonii.

 

Jak opowiadał pan Erwin, mundur do jednego z worków włożyła jego ciotka, która miała syna służącego w niemieckiej armii jako czołgista. – Podczas jednego z pobytów w domu zostawił zapasowy mundur i prawdopodobnie zapomniał go z powrotem zabrać. A moja ciotka z racji tego, że był zrobiony z bardzo ciepłego materiału, włożyła go do jednego z worków mając na uwadze fakt, że początek 1945 roku do najcieplejszych nie należał.

 

Dalsza ucieczka

 

Nazajutrz rodzice wraz z Sonią i Mikołajem wyruszyli w dalszą drogę. Po poprzedniej kolumnie nie pozostał nawet ślad. Popołudniem dołączyli do kilku wozów zmierzających w kierunku Gdańska. – Podczas jednego z postojów rozpoczął się ostrzał taboru, w którym znajdowali się moi rodzice. Dobrze, że zwierzęta były wyprzęgnięte, ale w pewnym momencie mój ojciec zauważył, że plandeka, która chroniła wóz, wskutek ostrzału i wybuchów granatów, zaczęła się palić.

 

Matka Erwina nie czekając długo, wraz z Sonią podbiegły do wozu ratować dobytek. W pewnym momencie wybuchł granat nieopodal dyszla. – Eksplozja była na tyle silna, że rozerwała dyszel na drzazgi, a te ciężko raniły moją matkę oraz w mniejszym stopniu Sonię, która w tym czasie stała za nią.

 

Rany matki Erwina były na tyle poważne, że uniemożliwiły jej swobodne poruszanie. Następnego dnia dotarli w okolice Gdyni, gdzie zostali zatrzymani przez radziecki patrol. Rosjanie widząc zranione kobiety i niepełnosprawnego ojca Erwina, postanowili dołączyć ich do rannych żołnierzy w utworzonym polowym lazarecie.

 

Wyjazd do Niemiec

 

Po częściowym zaleczeniu ran matki, rodzicom Erwina udało się dostać do transportu kolejowego jadącego w kierunku Niemiec. Dzięki temu wiosną 1945 roku znaleźli się w środkowej części Niemiec, a dokładnie w Dolnej Saksonii.

 

– Przez ten cały czas, przebywając w okolicach Magdeburga nie wiedzieliśmy, co dzieje się z naszymi rodzicami. Region, w którym się znajdowaliśmy, znalazł się w radzieckiej strefie okupacyjnej. Nie mieliśmy jakiegokolwiek kontaktu. – Ale nie trwało to długo. Po jakimś czasie rodzice nas odnaleźli i wspólnie zamieszkaliśmy w domu wujka.

 

 

Erwin Syska podczas spotkania niemieckich strażaków ochotników.

 

 

 

Rany odniesione przez matkę nie pozwalały jej na podjęcie jakiejkolwiek pracy. To samo było i z ojcem Erwina. Po jakimś czasie jego starszy brat otrzymał niewielkie gospodarstwo, które pozwalało im przetrwać. Również i tu dotarła kolektywizacja wsi, która była prowadzona przez ówczesne niemieckie, już komunistyczne władze. – Mój brat postanowił uciec do części zachodniej Niemiec. Po kilku miesiącach dołączyli do niego również i moi rodzice. Siostra Erwina również wyjechała na początku lat pięćdziesiątych do Niemiec Zachodnich.

 

- Na miejscu pozostałem tylko ja. Dodatkowym problemem, utrudniającym mi wyjazd do RFN było podjęcie przeze mnie służby we wschodnioniemieckiej milicji. Każdorazowa prośba o wyjazd do zachodniej części kraju spotykała się z kategoryczną odmową moich przełożonych.

 

W drugiej połowie lat pięćdziesiątych ubiegłego stulecia Erwin Syska otrzymał telegram od brata, że matka znajduje się w bardzo złym stanie. - Telegram był potwierdzony, więc złożyłem kolejny wniosek o wyjazd w celu dowiedzenia matki i rodziny. Nie liczyłem na to, że będzie to pozytywnie rozpatrzone, ale jednak się zdziwiłem. W 1957 roku otrzymałem pozwolenie i wyjechałem do RFN, skąd już oczywiście nie powróciłem.

 

Erwin Syska jest już od dawna na emeryturze. Najpierw pracował jako policjant, a następnie nauczyciel. Po jakimś czasie zatęsknił ponownie za mundurem i zatrudnił się jako strażak. Mieszka nieopodal Hannoveru. Bardzo czynnie uczestniczy w życiu lokalnej społeczności oraz aktywnie udziela się niemieckiej straży ochotniczej. Jak sam przyznaje, sercem jest zawsze na Mazurach i o ile mu tylko zdrowie na to pozwala, bardzo chętnie odwiedza swoje rodzinne okolice i przede wszystkim Szczytno, do którego ma szczególny sentyment.

 

Opisy do zdjęć:

1. Takim wozem uciekali rodzice Erwina Syski z Prus Wschodnich

2. Erwin Syska podczas spotkania niemieckich strażaków ochotników.

 

 



Komentarze do artykułu

Napisz

Galeria zdjęć


Komentarze

  • SKS Szczytno rusza do boju o IV ligę i mieszkańców miasta
    Mało masz pieniedzy tylko pieniadze i pieniadze zone zostawic dla lafiryzny nie interesowac się dziecmi tylko pieniadze i kochanki a kobieta sama musiała wychować dzieci myslisz ze pieniedzmi zrekąpecujesz brak ojca i ojcowskiej miłosci a kochanka wstyd i chanba
    Autor: Halina K
    2018-08-15 18:10:37
  • Alarm w DPS, pracownicy podzieleni, mieszkańcy zdezorientowani
    Do "Niezależnie": To bardzo dobry dobry pomysł, aby zmniejszyć o połowę zatrudnienie w DPS przy 130 pensjonariuszach, którzy mają zaburzenia psychiczne i niepełnosprawności! Bardzo dobry pomysł na to, aby na przeciwko jednej "umieralni" - powstała druga. Pracownicy mający bezpośredni kontakt z mieszkańcami DPS są - mam prawo przypuszczać - narażeni na duży stres, wynikający z codziennego kontaktu z osobami chorymi, nie do końca odpowiadającymi za swoje czyny. Każdy, kto miał w domu osobę przewlekle i ciężko chorą - wie o co chodzi. Ale w domu wspomaga się bliższa i dalsza rodzina. A tu? Praca tego rodzaju wyczerpuje fizycznie i psychicznie. Pomoc psychologiczna należy się również pracownikom - opiekunom. Gdyby organizacja instytucji obejmowała prawdziwą terapię, to byliby tacy terapeuci z prawdziwego zdarzenia zatrudnieni. Ale na wszystkim się oszczędza. A potem ktoś pisze, że pracownicy są nie tacy, jak trzeba i należy ich wymienić. A może to organizator placówki nie zapewnia odpowiednich środków na jej prawidłowe funkcjonowanie? A dyrektor miota się między wymogami, a środkami i też nie wytrzymuje? Konieczna jest mediacja, ani kurs kolizyjny. Współczuję rzeczywiście pracownikom bezpośredniego kontaktu z mieszkańcami - podopiecznymi w DPS. Minimum komfortu pracy w takiej instytucji to podstawa, aby mogli dalej wypełniać swoje obowiązki bez zbędnych obciążeń.
    Autor: Waga
    2018-08-15 16:13:20
  • SKS Szczytno rusza do boju o IV ligę i mieszkańców miasta
    Lepiej wielki prezesie byś się dziećmi zajął które zostawiłeś dla pielęgniary
    Autor: Ilona29
    2018-08-15 13:26:02
  • Alarm w DPS, pracownicy podzieleni, mieszkańcy zdezorientowani
    glądałam program Alarm, i nigdy wcześniej tak nieobiektywnego programu nie widziałam. Nie rozumiem ludzi z zakrytymi twarzami- jeśli praca odbija się na ich zdrowiu to poprostu się z niej odchodzi - zdrowie jest bezcenne. Butelki, brut, karaluchy, złe jedzenie alkohol- to pytam gdzie są pracownicy ( w tym stresie i zajętym czasie na narzekanie nie są w stanie pracować?). Czemu osoby odpowiedzialne za utrzymanie porządku nie sprzątają, aż karaluchy się zalęgły ( chociaż, żeby były karaluchy musi ktoś chociaż jedną samice przynieść, one nie rozmnażają się z kurzu ????).Całe parapety w butelkach ( nie sądzę, że to z jednego dnia), czemu nikt tego nie sprząta. Jeśli ludzi są truci, to co robi kuchnia i intendent ( źle zorganizowane zakupy i gotowanie?), i sanepid - czemu nie ma nigdzie jego stanowiska, że jest tak tragicznie,że ludzie umierają. Jeśli ludzie piją i nie mają zorganizowanego czasu wolnego to gdzie są terapeuci, psycholog,psychiatra itp?. To może zamiast czepiać się dyrektora, który jest jeden, zacząć rozliczać pracowników z ich obowiązków. Wynagrodzenie pobiera się za rzetelnie wykonane swoje obowiazki, a nie za robienie kariery medialnej na pomówieniach( nie były podane, żadne fakty). Wymienić załoge, to może problemy się rozwiążą same, a może połowę zwolnić ( bo jest za dużo pracowników)),to jak ludzie będą mieli pracę to nie będą mieli czasu na sztuczne afery. Jak widać było tam kilku dyrektorów i każdy zły, a może problem jest w pracownikach, a nie kolejnym dyrektorze ?
    Autor: Niezależnie
    2018-08-15 09:58:19
  • Krzysztof Mańkowski: Szczytno powinno stać się prawdziwą bramą Mazur
    Popieramy i wspieramy! Pan Krzysztof Mańkowski to świetny kandydat! Powodzenia!
    Autor: Lidia
    2018-08-15 00:06:27
  • Protest... sąd w Szczytnie
    Dziadzius dobrze pamieta czasy komunistyczne i nie wstydzić się młodym ludziom prać mózgi .
    Autor:
    2018-08-14 18:28:45
  • Alarm w DPS, pracownicy podzieleni, mieszkańcy zdezorientowani
    Pamietajmy, ze tu chodzi o dobro podopiecznych. Zła atmosfera odbija sie również na mieszkańcach Domu. Wierze w to i wiem, że związki zawodowe doprowadza do tego, ze atmosfera sie oczysci, personel bedzie z chęcią do pracy przychodzili a mieszkańcy będą zadowoleni z pobytu w tym ośrodku trzymam kciuki!!! Ps. A machlojki, przekręty i inne rzeczy min. Mobbing skończą sie...
    Autor: Sanatariusz:)
    2018-08-14 17:45:34
  • Karma wraca – felieton Jerzego Niemczuka
    A może właśnie w tej sytuacji "karma" wróciła?
    Autor: franek
    2018-08-14 13:46:28
  • Czy Pasym stanie się mazurskim Kazimierzem Dolnym?
    ślimak był zawsze symbolem powolności symbolem i herbem Pasymia zawsze była Matka Boża ktoś tu coś pomieszal
    Autor: swojak
    2018-08-14 12:30:15
  • Kampanii jeszcze nie ma, a błotem już rzucają w... wójta
    Ciekawe pytania, z niektórymi na pewno bym się zgodził. Nawet bym zapytał szerzej... Czy w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Szczytnie awans na kierownika otrzymała synowa Pana Wójta ? Czy był konkurs..... itd...
    Autor: Mieszkaniec gminy
    2018-08-14 09:52:01